Ik dacht dat ik een goedkope smartphone had besteld, maar het bleek een namaakversie van een Samsung S26. Dat stond natuurlijk nergens in de Temu advertentie. Daar stond dat het toestel 8 GB RAM, 128 GB opslag en een moderne uitstraling had, voor een prijs die bijna te mooi was om waar te zijn. Toen ik hem aanzette, bleek Android hem gewoon S26_Ultra te noemen.

Maar ik wilde weten wat ik nu echt had gekocht. Niet omdat ik per se een telefoon wilde slopen of er een hobbyproject van wilde maken, maar omdat ik geen onbekende Android-installatie wil gebruiken voor mijn accounts, foto's en berichten. Mijn plan was: eerst uitzoeken wat er in zit, en daarna kijken of ik er een zo veilig mogelijke Android-installatie van kon maken.

Onderzoek naar de telefoon

Bij dit soort telefoons kun je niet blind varen op wat er in Instellingen staat. De verkoper kan de naam, Android-versie, opslag en soms zelfs het RAM-geheugen in software laten tonen zoals hij wil. Daarom heb ik niet alleen naar Android gekeken, maar ook naar de informatie die de bootloader via ADB en Fastboot geeft.

Daar kwam een heel ander toestel naar voren. De bootloader noemt het bord k50sv1_64_bsp. De chip is een MediaTek MT6755 en de kernel is Linux 3.18.119. Dat is hardware uit de Helio P10-periode, grofweg 2016. Dus geen nieuwe Samsung, en ook geen hardware die is ontworpen voor een moderne Android-versie.

De opslag was nog zo'n rode vlag. In de partitie-indeling bleef ongeveer 55,4 GB over voor gebruikersdata. Dat past bij een opslagchip uit de 64GB-klasse zodra Android en de andere partities hun ruimte innemen. Het past niet logisch bij de beloofde 128 GB. De telefoon gaf daarnaast verschillende, elkaar tegensprekende RAM- en Android-waardes terug. Daardoor kan ik de beloofde 8 GB RAM niet onafhankelijk bevestigen. Dat is op zichzelf al genoeg reden om de specificaties niet te vertrouwen.

Waarom ik de originele software niet wilde houden

Ik kan niet bewijzen welke app of welk proces op de originele installatie precies meekijkt. Dat ga ik ook niet zomaar roepen. Wat ik wel weet: de software liegt over de identiteit van het toestel, de hardware is veel ouder dan de advertentie suggereert en de vendorsoftware komt uit een bron die ik niet kan controleren. Dan is ‘gewoon een factory reset doen’ voor mij niet genoeg. Een reset haalt je eigen data weg, maar vervangt de oude kernel, modemsoftware en fabrikantsonderdelen niet.

Daarom heb ik eerst alles uitgelezen wat veilig uit te lezen was: de chip, de kernel, de partities en de bootloaderstatus. Pas daarna hebben we de bootloader ontgrendeld en het toestel gewist. Dat is niet zonder nadeel: een ontgrendelde bootloader maakt een telefoon minder veilig, omdat de normale controle bij het opstarten ontbreekt. Maar zonder die stap kon ik niet eens proberen er een zo veilig mogelijke Android-installatie van te maken.

Android 17

Mijn eerste poging was een officiële Android 17 AOSP-GSI: geen Google-apps, geen extra rommel, gewoon AOSP. De installatie zelf ging goed, maar het toestel bereikte het welkomstscherm nooit. Het bleef steeds opnieuw opstarten.

Dat was frustrerend, maar het maakte één ding heel duidelijk: een nieuw Android-systeem eroverheen zetten is niet hetzelfde als een nieuwe telefoon maken. Android 17 is modern, maar de laag eronder is nog steeds die oude MediaTek-software.

Android 12

Daarna hebben we een Android 12.1 VNDK-lite GSI geprobeerd. VNDK-lite klinkt ingewikkeld, maar het idee is simpel: het is een Android-versie met extra aanpassingen om met oude en rare fabrikantsoftware te kunnen praten. En die startte wel gewoon op.

Na een schone reset leek eigenlijk bijna alles te werken. Het scherm, de bediening, wifi, netwerk en de gewone Android-functies deden wat ze moesten doen. Dat was eerlijk gezegd verrassend positief. Alleen de camera werkte niet. Geen foto, geen bruikbare camera-app, niets. Voor een telefoon is dat geen klein detail.

Dat lag niet aan één verkeerde instelling. De camera heeft eigen drivers en een fabrikantsspecifieke softwarelaag nodig. Die oude camera-onderdelen praten niet netjes met een generieke Android-installatie. Een andere camera-app installeren gaat dat niet oplossen.

Omdat ik ook wilde weten of hij als normale telefoon met apps bruikbaar kon zijn, heb ik daarna de secure Google-versie uit dezelfde Android 12.1 VNDK-lite-familie geflasht. Daarmee krijg je de Play Store en Google Play Services. Handig, maar het is wel een andere keuze dan mijn oorspronkelijke plan om tracking zo veel mogelijk te beperken. Zodra je Google gebruikt, gebruik je ook weer Google-diensten en telemetrie.

Waarom ik de kernel niet gewoon ‘even’ kan vernieuwen

De logische vraag is: als Android 12 grotendeels werkt, waarom zet je er dan geen nieuwe kernel onder en probeer je Android 17 opnieuw? Het eerlijke antwoord is dat dat geen updateknop is.

De kernel is de laag die met de echte hardware praat. Hij moet precies weten hoe het scherm, de touchscreen, audio, opslag, modem, sensoren en camera zijn aangesloten. Daar horen drivers, configuraties en gesloten MediaTek-onderdelen bij. Vervang je de kernel, dan moet al dat werk opnieuw passend worden gemaakt.

Voor een echte moderne port heb je de broncode en configuratie nodig voor precies dit bord, plus een moderne device tree en alle proprietary blobs. Voor dit obscure toestel is dat niet openbaar beschikbaar. Je zou dus een groot ontwikkelproject beginnen met als uitgangspunt: oude hardware, geen officiële documentatie en onderdelen die je niet kunt vervangen of goed testen. Dat is waarom Android 17 vastloopt en Android 12 alleen werkt dankzij een compatibiliteitstruc.

Met andere woorden: het Android-versienummer kan er moderner uitzien, maar de belangrijke laag eronder blijft oud. Een nieuwe launcher of een nieuwe Play Store maakt Linux 3.18 niet veiliger. Het geeft ook geen garantie dat de camera, bellen, bluetooth of iets anders bij een volgende update blijft werken.

Mijn conclusie

Ik vind het ergens best knap dat er uiteindelijk een Android 12 op draait. Voor iemand die alleen wil experimenteren en het niet erg vindt dat de camera ontbreekt, is het zelfs een leuk project. Maar dat is niet wat ik besteld heb.

Mijn doel was een zo veilig mogelijke Android-installatie. Dat doel is maar deels gelukt: de voorgeïnstalleerde Android is vervangen, maar de kernel en vendorsoftware blijven oud, de bootloader blijft ontgrendeld en de camera werkt niet. Die Android 12-versie is dus een verbetering ten opzichte van de originele software, geen veilige moderne telefoon.

Ik bestelde een moderne smartphone met 8 GB RAM en 128 GB opslag, niet een oude MediaTek-telefoon die zichzelf in Android S26_Ultra noemt en alleen na uren technisch werk grotendeels bruikbaar wordt. Daarom stuur ik deze telefoon terug. Ik hoop alleen dat ze hem nog terugnemen nu er een andere Android versie op staat dan toen hij werd bezorgd. Een toestel dat alleen met een grote technische omweg min of meer werkt, en dan ook nog zonder werkende camera, is voor mij niet wat er in de advertentie werd beloofd.